Leiderschap als man begint bij hoe jij staat, niet bij wat je doet

Leestijd 8 minuten
auteur Ruben Zuilhof

Leiderschap is een houding, geen rol

Leiderschap begint bij hoe jij in het leven staat. Dat gaat vooral over jouw vermogen om richting te kiezen, verantwoordelijkheid te nemen en aanwezig te blijven in wat er speelt. Dat zie je terug op werk, in je relatie en in hoe je omgaat met druk en verwachtingen. In Mannelijk leiderschap in werk en leven lees je hoe leiderschap vooral een innerlijke houding is. Veel mannen wachten op het juiste moment of de juiste positie, terwijl leiderschap juist ontstaat wanneer jij gaat staan, ook als het spannend is.

Waarom het soms lastig is om mannelijk leiderschap te laten zien

Het is soms lastig om mannelijk leiderschap te laten zien, omdat het vraagt dat je een keuze maakt waar je volledig achter staat, terwijl je tegelijk iets anders moet loslaten. Dat is soms lastiger dan je denkt, maar wordt wel vaak verwacht van jou als man. De spanning ontstaat doordat er iets besloten moet worden, maar je blijft hangen in afwegen, twijfelen en uitstellen. Je hoofd zoekt naar zekerheid, naar de juiste uitkomst, naar bevestiging dat je goed zit. Ondertussen blijft het stil in je gedrag. Leiderschap vraagt juist dat je aanwezig bent bij wat voor jou klopt en daar verantwoordelijkheid voor neemt. Wanneer er echt iets op het spel staat, wordt die beweging lastig en blijft een besluit vaak liggen.

Lees meer over Besluiteloosheid >

Slecht kunnen concentreren onder druk

Je merkt het vaak op momenten dat er iets van je gevraagd wordt. Je zit in een overleg en dwaalt af, blijft hangen in details of je hoofd blijft rondjes draaien zonder dat je tot een besluit komt. Je aandacht schiet alle kanten op, terwijl je juist scherp wilt zijn. Dat heeft veel te maken met hoe je ademhaling reageert onder druk. Die wordt sneller en oppervlakkiger, waardoor je minder ruimte ervaart om helder te denken.

Door bewust met je adem te werken, breng je je systeem weer tot rust of juist in focus. Dat helpt om je aandacht te richten en aanwezig te blijven in wat er speelt. In het blog over ademwerk lees je hoe verschillende vormen van ademwerk je kunnen ondersteunen bij focus, rust en het maken van keuzes op momenten dat het ertoe doet.

Ademwerk voor mannen >

Conflict vermijden kost je positie

Op het moment dat er spanning ontstaat, ga je jezelf kleiner maken. Je zegt niet wat je echt vindt in een overleg, laat een opmerking van een collega passeren of stelt een lastig gesprek uit met je leidinggevende. Je houdt het oppervlakkig vriendelijk en hoopt dat het vanzelf oplost.

Op korte termijn geeft dat rust. Je voorkomt gedoe, houdt de sfeer goed en hoeft jezelf niet uit te spreken. Ondertussen gebeurt er iets anders. Taken schuiven jouw kant op zonder dat je het echt wilt, grenzen vervagen en collega’s nemen beslissingen waar jij het eigenlijk niet mee eens bent. Dat is het moment dat conflictvermijding op het werk je positie onder druk zet. Je laat minder van jezelf zien op momenten die ertoe doen, waardoor anderen de ruimte nemen die jij zelf niet pakt. Leiderschap vraagt dat je juist daar instapt. Dat je benoemt wat je ziet, aangeeft waar je grens ligt en het gesprek aangaat terwijl het schuurt. Daardoor ontstaat er duidelijkheid en richting, voor jezelf en voor de mensen om je heen.

Vind je dat lastig? Dan kan het helpen om hier hulp bij te vragen. Een mannencoach zoals Ruben Zuilhof kan je helpen door individuele coaching of groepswerk met andere mannen. Met een coach die gespecialiseerd is in werken met mannen, krijg je ook een aanpak die aansluit op jouw behoeften en manier van denken. Lees er meer over als je wilt weten waarom je als man niet bij zomaar een coach maar bij een vakman moet zijn. En ontdek 33 doelen die je kunt bereiken met een coach voor mannen. 

Pleasegedrag ondermijnt je positie als leider

Onder conflictvermijding ligt vaak pleasegedrag. Je wilt dat het goed blijft tussen jou en de ander, dus stem je je af, verzacht je je boodschap of stel je uit. Dat lijkt sociaal en betrokken, maar het kost je richting en helderheid en daarmee ondermijn je je positie als leider. 

Leiderschap vraagt meer dan aardig gevonden worden. Als je jezelf hierin herkent, is het tijd om te stoppen met pleasen, want je kunt jezelf daarin volledig kwijtraken. Op je werk zie je dat in hoe je communiceert en beslissingen neemt. Thuis in hoe je grenzen stelt of juist vermijdt.

Je ziet dit gedrag vaak terug in situaties zoals:

• Je zegt ja tegen werk terwijl je agenda al vol zit
• Je gaat een lastig gesprek met een collega of partner uit de weg
• Je past je mening aan om de sfeer goed te houden
• Je blijft twijfelen terwijl anderen op jouw besluit wachten.

Coaching voor pleasers en nice guys >

Controle voelt veilig, maar werkt tegen je

Aan de andere kant kan het laten zien van leiderschap doorschieten naar controle. Je probeert alles te overzien, te sturen en vast te zetten, zodat er niets misgaat. Je merkt het in gedrag als: elk detail willen checken, moeilijk kunnen delegeren, gesprekken willen sturen zodat de uitkomst vastligt en snel ingrijpen wanneer iets anders loopt dan jij had bedacht. Je houdt de regie strak, maar de ruimte voor anderen verdwijnt.

De behoefte om fouten te voorkomen, om het goed te doen, om geen gezichtsverlies te lijden, voelt als grip. Maar wanneer je alles wilt controleren, toon je juist geen leiderschap. De mensen om je heen haken af, nemen minder initiatief en wachten af wat jij zegt. Je komt steeds meer alleen te staan. Leiderschap vraagt iets anders: dat je richting geeft zonder alles dicht te zetten, dat je verantwoordelijkheid draagt zonder alles zelf over te nemen en dat je aanwezig blijft, ook wanneer de uitkomst nog niet vaststaat.

De druk die groeit door jouw innerlijke criticus

Onder al deze patronen van pleasen en controle houden, ligt vaak een constante drang om het goed te doen, om te presteren, om niet te falen. Die stem in jezelf blijft duwen en corrigeren. Jouw innerlijke criticus verhoogt de druk om te presteren. Zolang die stem de overhand heeft, blijf je reageren vanuit spanning in plaats van vanuit richting. En dat heeft een tegengesteld effect wanneer je leiderschap wilt tonen, zowel op werk als thuis naar je partner en kinderen. 

Je merkt die innerlijke druk bijvoorbeeld in:

• Het gevoel dat het nooit goed genoeg is
• Blijven doorgaan terwijl je eigenlijk moe bent
• Jezelf vergelijken met anderen en tekortschieten ervaren
• Moeite hebben om tevreden te zijn met wat je doet
• Prikkelbaar reageren op anderen.

Grenzen stellen maakt je leiderschap zichtbaar

Uiteindelijk komt leiderschap neer op je positie innemen. Weten waar je voor staat en daar ook naar handelen. Ook op de momenten dat het even lastig is, mensen om je heen 'er wat van vinden' of je innerlijke criticus je weer eens streng toespreekt. Leiderschap zie je terug in hoe je keuzes maakt, hoe je reageert in gesprekken en hoe je omgaat met verwachtingen van anderen. Je neemt niet automatisch over wat er van je gevraagd wordt, maar checkt bij jezelf of het de juiste keuze is. Je spreekt uit wat je ziet gebeuren, ook wanneer dat spanning geeft. En je blijft staan wanneer iemand daar iets van vindt.

Grenzen stellen hoort daar direct bij. Op je werk, maar ook als vader kun je grenzen stellen zonder onaardig of afstandelijk te worden. Leiderschap betekent dat je je grenzen helder, rustig en stevig kunt stellen. Je maakt zichtbaar waar jouw grens ligt, zonder dat je jezelf hoeft te verharden of terug te trekken.

Wanneer je stevig staat kun je krachtiger de leiding nemen

Wanneer je dit ontwikkelt, verandert er iets fundamenteels. Keuzes voelen minder zwaar, omdat je dichter bij jezelf kunt blijven. Je weet beter waar je voor staat en je innerlijke criticus krijgt minder de ruimte om je aan het wankelen te brengen. In spanningen blijf je rustiger aanwezig. Je reageert minder vanuit impuls of aanpassing en meer vanuit bewustzijn. Dat geeft ruimte in gesprekken en zorgt ervoor dat situaties minder snel escaleren of vastlopen.

Ook in contact met anderen ontstaat meer duidelijkheid. Mensen weten waar ze aan toe zijn, omdat jij jezelf niet langer inhoudt of aanpast. Dat werkt door in alles. In hoe je leidinggeeft op je werk, in hoe je aanwezig bent in je relatie en in hoe je je rol als man en eventueel als vader invult. Je staat steviger, met behoud van verbinding.

Wil je hier stappen in zetten en onderzoeken waar jij jezelf inhoudt of verliest?

Kennismaking plannen >