De vader die na de geboorte ineens ‘de sterke’ moet zijn

Leestijd 9 minuten
auteur Ruben Zuilhof

Ook jouw leven staat ineens op zijn kop

Vader worden is een van de grootste veranderingen die je als man kunt meemaken. Toch gaat na de geboorte de meeste aandacht vanzelfsprekend naar moeder en kind. Je vrouw moet herstellen, de baby heeft voortdurend zorg nodig en jij probeert ervoor te zorgen dat alles blijft draaien.

Misschien heb je de bevalling van heel dichtbij meegemaakt en stond je erbij terwijl je partner pijn had, zonder dat je veel kon doen. Een paar uur later houd je een pasgeboren kind vast en dringt langzaam tot je door dat je vanaf nu verantwoordelijk bent voor een ander mens.

Daarna verandert ook het dagelijkse leven. Nachten worden korter, je agenda is minder van jou en even spontaan sporten, naar vrienden of samen uit eten vraagt ineens planning. Je kunt ontzettend gelukkig zijn met je kind en tegelijkertijd delen van je oude leven missen. Trots en twijfel, liefde en behoefte aan vrijheid kunnen prima naast elkaar bestaan.

Toch voelen veel mannen al snel dat er weinig ruimte is voor hun eigen twijfel of vermoeidheid. Hun partner heeft immers net een bevalling achter de rug, de baby vraagt alles en zij willen degene zijn op wie het gezin kan leunen. Zo ontstaat ongemerkt het idee: ik moet nu sterk zijn.

Voor je het weet ben jij de steunpilaar

Na een bevalling heeft je partner vaak veel van je nodig. Misschien moet ze lichamelijk herstellen, geeft ze borstvoeding, slaapt ze nauwelijks, is ze van slag door alle hormonen in haar lijf of probeert ze zelf te wennen aan haar nieuwe rol als moeder. Veel mannen reageren daarop door over te schakelen naar de regelstand.

Je doet boodschappen, kookt, vangt bezoek op, wiegt de baby, regelt de kinderopvang en probeert ondertussen ook iets van je werk gedaan te krijgen. Als je partner het moeilijk heeft, probeer jij overeind te blijven. Dat voelt vaak logisch. Iemand moet het doen.

Daar zit veel kracht in. Alleen ontstaat er een probleem wanneer sterk zijn langzaam hetzelfde gaat betekenen als: ik moet er voor anderen zijn en mag zelf niets nodig hebben.

Mannen kunnen lang doorgaan op wilskracht, adrenaline en verantwoordelijkheidsgevoel. Je ziet wat er moet gebeuren en doet het. Ondertussen kun je doodmoe zijn en toch zeggen dat het prima gaat. Je kunt je zorgen maken en ze voor jezelf houden, omdat je vindt dat je vrouw al genoeg aan haar hoofd heeft. Zo kun je steeds steviger voor je relatie en iedereen om je heen gaan staan, terwijl je vanbinnen langzaam leger raakt.

Liefde en frustratie kunnen tegelijk bestaan

Het beeld van de sterke vader laat weinig ruimte voor gevoelens die daar minder goed bij lijken te passen. Je hoort blij te zijn. Trots. Dankbaar. En natuurlijk zijn veel vaders dat ook. Tegelijk kan er van alles door je heen gaan waar je minder makkelijk over praat.

Misschien verlang je soms naar een avond waarop niemand iets van je nodig heeft. Misschien merk je irritatie wanneer de baby voor de zoveelste keer begint te huilen. Je kunt je oude vrijheid missen of jaloers zijn op vrienden die nog steeds kunnen doen waar ze zin in hebben. Daar kan schaamte bovenop komen. Wat zegt dit over mij? Ben ik wel een goede vader?

Waarschijnlijk zegt het vooral dat je leven in korte tijd volledig veranderd is. Irritatie betekent niet dat je minder van je kind houdt. Verlangen naar vrijheid betekent niet dat je spijt hebt van je gezin. Twijfel betekent ook niet automatisch dat je faalt als vader. Die angst om tekort te schieten als vader komt bij veel mannen voor, zeker wanneer ze hoge eisen aan zichzelf stellen.

Sterk zijn vraagt hier iets anders dan je gevoelens wegdrukken. Het vraagt dat je durft te erkennen wat er werkelijk in je speelt.

Ook je relatie wordt een andere relatie

Naast partners zijn jullie ineens ook ouders. Dat heeft invloed op vrijwel alles. Veel gesprekken gaan opeens over voedingen, slaap, opvang, boodschappen en wie wanneer thuis kan zijn. Vermoeidheid maakt kleine irritaties groter en de aandacht die jullie vroeger vanzelfsprekend voor elkaar hadden, gaat voor een groot deel naar jullie kind.

Ook intimiteit en seksualiteit kunnen veranderen. Misschien voelt je partner lichamelijk anders, heeft ze minder behoefte aan seks of kost het simpelweg moeite om elkaar nog te vinden tussen slaaptekort en volle dagen. Als man kun je je daardoor afvragen of je nog belangrijk bent voor haar.

In mijn coaching hoor ik regelmatig vragen als: Doe ik genoeg? Ben ik aanwezig genoeg? Kan ik mijn gezin geven wat het nodig heeft? Ziet mijn partner mij nog als man, of vooral als vader en regelaar?

De neiging kan zijn om ook hier sterk te blijven en niets te zeggen. Om haar niet extra te belasten of geen gedoe te veroorzaken. Alleen groeit afstand vaak wanneer je te lang binnenhoudt wat er bij jou speelt.

Daarom vraagt deze fase dat je emotioneel aanwezig durft te zijn, ook wanneer je zelf nog niet precies weet wat je voelt. Je hoeft niet meteen een oplossing te hebben. Alleen al kunnen zeggen wat er in je speelt, kan de afstand tussen jullie kleiner maken.

Je hoeft jezelf niet kwijt te raken in het vaderschap

Wanneer jij degene wilt zijn die alles draagt, is het verleidelijk om jezelf steeds onderaan de lijst te zetten. Eerst je kind. Dan je partner. Dan werk. Dan alles wat verder nog moet. En ergens helemaal onderaan kom jij. Dat houd je misschien een tijdje vol. Op de lange termijn betaal je daar vaak een prijs voor.

Je oude leven komt waarschijnlijk niet precies terug zoals het was. Vaderschap verandert je en vraagt om een nieuwe balans. De vraag is hoe je jezelf meeneemt in die verandering.

Misschien betekent dat dat je opnieuw moet ontdekken wat jij nodig hebt om goed te blijven functioneren. Tijd om te sporten, afspreken met vrienden, een uur alleen wandelen of een gesprek met je vrouw waarin het eens niet over luiers, slaapritmes en opvang gaat. Zulke momenten helpen je om meer te blijven dan alleen de man die alles draaiende houdt.

Mentale gezondheid van jonge vaders verdient aandacht

Voor veel jonge vaders speelt ook de combinatie met werk een grote rol. Je wilt thuis betrokken zijn en tegelijkertijd blijven presteren op je werk. Die twee werelden kunnen flink aan je trekken. Zeker wanneer je herkent datje onder werkdruk thuis minder aanwezig bent, is het belangrijk om te kijken waar jij ruimte kunt maken.

Die voortdurende druk heeft ook invloed op je mentale gezondheid. Als je steeds doorgaat, weinig slaapt en je eigen behoeften opzijzet, kun je merken dat je prikkelbaarder, somberder of gespannener wordt. Goed voor jezelf zorgen is dan extra belangrijk. Het helpt je om als vader en partner aanwezig te blijven en voorkomt dat je jezelf langzaam voorbijloopt.

Praat hierover met andere mannen

Een van de belangrijkste manieren om niet alles alleen te hoeven dragen, is praten met andere mannen over wat het vaderschap werkelijk met je doet. Toch gebeurt dat nog weinig.

We vragen elkaar gemakkelijk of de baby al doorslaapt, hoe het op het werk gaat en of we nog een beetje aan sporten toekomen. Gesprekken over twijfel, irritatie, verlies van vrijheid of spanning in je relatie komen minder snel op tafel. Zeker wanneer je het beeld hebt dat je als man sterk moet zijn, kan het voelen alsof je daarmee vooral niemand lastig moet vallen. Daardoor kun je gaan denken dat jij de enige bent die hiermee worstelt.

Totdat een vriend tijdens een wandeling ineens zegt dat hij het vaderschap veel zwaarder vindt dan verwacht. Of dat hij zijn oude leven soms ontzettend mist. Dan merk je hoeveel verschil herkenning maakt. Je ontdekt dat je niet de enige bent die soms twijfelt, moppert, moe is of verlangt naar ruimte. Dat gesprek hoeft niet zwaar of officieel te worden. Veel mannen praten makkelijker tijdens een wandeling, autorit of na het sporten. Begin bijvoorbeeld eens met: “Het gaat goed, maar ik vind het eerlijk gezegd ook behoorlijk intens.”

Daarmee zet je soms een deur open die voor de ander ook al een tijd dicht zat. Dat mannen onderling zo weinig over hun gevoelens praten heeft gevolgen, want je mist daarmee de ervaring dat ook andere mannen worstelen met dezelfde vragen. Sterk zijn hoeft geen soloproject te zijn. Mannen hebben andere mannen nodig, ook wanneer ze vader worden. Lukt dit niet binnen je vriendengroep? Bezoek dan eens mijn wekelijkse mannencirkel in Den Haag of de tweewekelijkse mannencirkel in Rotterdam. Dat is voor jou misschien wel de plek om deze gedachten en gevoelens eens te delen met andere mannen. 

Mannengroep Den Haag >

Mannengroep Rotterdam >

Wanneer is het meer dan wennen?

Vermoeidheid, onzekerheid en zoeken naar je nieuwe rol horen voor veel vaders bij de eerste periode. Kijk vooral naar hoe lang bepaalde gevoelens blijven en hoeveel invloed ze krijgen op de rest van je leven. 

Wanneer je wekenlang of zelfs maandenlang vooral somber, gespannen, boos of leeg bent, nauwelijks nog ergens plezier uit haalt of jezelf steeds verder terugtrekt, verdient dat aandacht. Hetzelfde geldt als je relatie of werk er duidelijk onder gaat lijden, je slecht blijft slapen terwijl je daar wel gelegenheid voor hebt of je het gevoel krijgt dat je jezelf niet meer herkent.

Vooral mannen die gewend zijn om sterk te blijven, kunnen lang doorgaan voordat ze erkennen dat het eigenlijk niet meer gaat. Ze regelen nog steeds wat geregeld moet worden, verschijnen op hun werk en zorgen thuis. Aan de buitenkant lijkt er weinig aan de hand, terwijl ze vanbinnen steeds verder leeglopen.

Je hoeft niet te wachten tot je volledig vastloopt. Soms begint er al iets te veranderen wanneer je tegen iemand zegt: “Ik merk dat het vaderschap meer met me doet dan ik had verwacht.”

Sterk zijn krijgt als vader een andere betekenis

Misschien is dit wel een van de grootste lessen van het jonge vaderschap: kracht krijgt een andere betekenis.

Veel mannen hebben geleerd dat kracht betekent dat je doorgaat wanneer iets moeilijk wordt. Dat je verantwoordelijkheid neemt, problemen oplost en ervoor zorgt dat de mensen om je heen op je kunnen rekenen. Dat zijn waardevolle eigenschappen en als jonge vader heb je ze vaak hard nodig.

Alleen is dat maar één kant van kracht.

Volwassen kracht betekent ook dat je kunt voelen wanneer iets zwaar wordt en daar woorden aan kunt geven. Dat je weet wanneer je iemand nodig hebt. Dat je kunt zeggen dat je twijfelt, moe bent of even geen antwoord hebt. En dat je de steun van je partner, vrienden of andere mannen ook kunt aannemen.

Daarmee geef je iets belangrijks mee aan je kind. Jouw aanwezigheid als vader maakt verschil, en aanwezigheid gaat verder dan fysiek thuis zijn. Het gaat over werkelijk contact kunnen maken, met je kind, je partner en met jezelf. Je kind heeft geen vader nodig die alles moeiteloos kan dragen. Een vader die stevig kan staan én durft te erkennen wanneer iets hem raakt, laat een veel volwassenere vorm van kracht zien.

Hoe is het vaderschap voor jou?

Misschien vraagt bijna niemand het je. Stel die vraag daarom eens aan jezelf: hoe is het vaderschap voor jou? Waar geniet je van, wat vind je moeilijk, wat mis je uit je oude leven en waar twijfel je over? Wat gebeurt er tussen jou en je partner en wat heb jij nodig om goed te blijven staan? En misschien nog belangrijker: moet jij van jezelf altijd de sterke zijn?

Bespreek die vragen eens met een andere vader of een goede vriend. Je kunt ze ook meenemen naar een mannenwerk avond of themadag, waar je andere mannen ontmoet die vaak met vergelijkbare vragen rondlopen. Alleen al horen hoe andere mannen omgaan met vaderschap, verantwoordelijkheid, relatie en twijfel kan veel helderheid en opluchting geven. Je doet het niet alleen. 

Merk je dat je blijft vastlopen, steeds leger raakt of moeite hebt om onder woorden te brengen wat er in je gebeurt? Dan kan een coach voor vaders je helpen om te onderzoeken waar de druk vandaan komt, wat jij nodig hebt en hoe je steviger kunt staan in je nieuwe rol.

Vader worden gaat over veel meer dan leren zorgen voor een kind. Het is ook een nieuwe fase in jouw ontwikkeling als man. Een fase waarin je kunt ontdekken dat kracht niet betekent dat je alles alleen draagt, maar dat je stevig genoeg bent om te delen wat er in jou leeft en steun toe te laten wanneer je die nodig hebt.

Wil je eens sparren over wat dat voor jou zou kunnen betekenen? Neem contact op met Ruben Zuilhof, gespecialiseerd coach voor mannen. Of plan direct een kennismaking via onderstaande knop:

Kennismaking plannen >

Ruben Zuilhof is coach voor mannen en gespecialiseerd in dit thema. 

Lees meer over Ruben Zuilhof >