Verlatingsangst bij mannen in relaties

Leestijd 7 minuten
auteur Ruben Zuilhof

Veel mannen herkennen het pas laat. Je wordt onzeker in je relatie, voelt spanning als je partner afstand neemt of merkt dat je jaloers, boos of controlerend reageert terwijl je dat eigenlijk niet wilt. Je wilt verbinding, maar juist wanneer het belangrijk wordt, raak je onrustig.

Verlatingsangst bij mannen ziet er vaak anders uit dan je denkt. Het gaat niet alleen over bang zijn om verlaten te worden. Het kan zich laten zien in jaloezie, afstand nemen, twijfelen, boos worden of juist teveel aanpassen. In deze blog lees je hoe verlatingsangst bij mannen werkt, waar het vandaan komt en wat je kunt doen om er steviger te gaan staan als man in je relatie en om te gaan met deze angst.

Wat is verlatingsangst?

Verlatingsangst is de angst om iemand kwijt te raken die belangrijk voor je is. In een relatie kan dat betekenen dat je bang bent dat je partner je verlaat, je niet meer wil, of zich emotioneel terugtrekt.

Veel mannen herkennen die angst niet als angst. Het voelt eerder als irritatie, spanning, controleverlies of onzekerheid. Juist omdat mannen vaak geleerd hebben om gevoelens niet te laten zien, blijft verlatingsangst vaak verborgen onder dit soort gedrag. Je reageert daardoor anders op je partner dan wat er daadwerkelijk van binnen speelt. Je reageert vanuit je hoofd, terwijl je gevoel iets anders zegt. Als dat jou overkomt, kan het zijn dat je te maken hebt met onderliggende angst om je partner te verliezen. Als je daar niet aan gaat werken, kan het zijn dat dat ook werkelijkheid wordt, terwijl je dat eigenlijk helemaal niet wilt. 

Hoe herken je verlatingsangst bij jezelf als man

In mijn werk als coach voor mannen hoor ik vaak dezelfde vragen. Over jaloezie, onzekerheid of afstand in relaties. Bij veel mannen blijkt daar verlatingsangst onder te zitten. Herken je jezelf in een van onderstaande vragen en situaties? 

• Waarom word ik jaloers of onzeker in mijn relatie?

Je merkt dat je snel twijfelt aan je partner of aan jezelf. Als zij afstandelijk doet, minder reageert of ergens anders mee bezig is, kan dat direct spanning geven. Je hoofd gaat verhalen maken en je voelt de drang om zekerheid te krijgen.

• Waarom reageer ik boos terwijl ik eigenlijk bang ben?

Veel mannen voelen angst als spanning in hun lichaam. In plaats van dat als angst te herkennen, komt het eruit als irritatie of boosheid. Je reageert fel, terwijl er eigenlijk een gevoel van onzekerheid of kwetsbaarheid onder zit.

• Waarom heb ik zoveel behoefte aan bevestiging van mijn partner?

Je wilt horen dat het goed zit, dat ze van je houdt, dat de relatie veilig is. Als die bevestiging er niet is, kan dat onrust geven. Hoe meer je die bevestiging nodig hebt, hoe afhankelijker je je gaat voelen.

• Waarom trek ik me terug terwijl ik juist verbinding wil?

Sommige mannen reageren precies andersom. Zodra het spannend wordt, ga je afstand nemen. Je wordt stiller, trekt je terug of twijfelt aan de relatie. Dat kan een manier zijn om de pijn van mogelijke afwijzing voor te zijn.

• Waarom ga ik controleren, twijfelen of afstand nemen van mijn vrouw?

Controleren, appen, checken, twijfelen of discussies zoeken zijn vaak pogingen om zekerheid te krijgen. Tegelijk zet dat juist druk op de relatie, waardoor de angst groter wordt.

Wat gebeurt er in een relatie als je verlatingsangst hebt

Verlatingsangst zorgt vaak voor een patroon van aantrekken en afstoten. Je wilt dichtbij zijn, maar zodra het spannend wordt, reageer je op een manier die afstand creëert. Je vrouw kan zich gecontroleerd voelen, of juist het gevoel krijgen dat ze niet bij je kan komen. Daardoor ontstaat er precies waar je bang voor bent: afstand.

Veel mannen herkennen bij zichzelf een patroon. Ze merken dat ze in vorige relaites tegen hetzelfde aan liepen. Dat is vaak een teken dat het niet alleen over de relatie gaat, maar over iets in jezelf.

Waar komt verlatingsangst bij mannen vandaan

Verlatingsangst ontstaat meestal niet in je huidige relatie, maar veel eerder. In je jeugd leer je hoe veilig het is om je te hechten aan anderen. Als daar spanning, afstand of onveiligheid in zat, kan dat later terugkomen in relaties. Dat kan te maken hebben met je jeugd, met hoe er met emoties werd omgegaan, of met situaties waarin je je alleen voelde terwijl je iemand nodig had.

De band met je vader speelt bij veel mannen een belangrijke rol. Als je weinig erkenning kreeg, je je niet gezien voelde of te vroeg zelfstandig moest zijn, kan dat later zorgen voor onzekerheid in relaties. Je leert dan dat je het zelf moet doen, maar verlangt tegelijk naar bevestiging.

Een tijd geleden meldde Peter zich bij mij voor coaching. Hij had bijna dagelijks ruzie met zijn vrouw en merkte dat hij daar zelf geen grip meer op kreeg. De verwijten gingen vaak over hetzelfde: "je bent er wel, maar je bent er niet". Zijn vrouw vond hem afstandelijk en twijfelde ook aan zijn betrokkenheid als vader. Peter herkende dit patroon uit een eerdere relatie, maar nu er kinderen waren wilde hij dit patroon echt doorbreken in plaats van vluchten.

In de coaching kwamen we uit bij de relatie met zijn vader. Thuis was weinig ruimte voor gevoel. Zijn vader leerde hem dat een man sterk moest zijn en niet moest zeuren. Als hij wel iets wilde delen, werd hij met woorden als 'watje' en 'slappeling' weggezet als zwak. Daardoor had Peter nooit geleerd hoe hij zich emotioneel kon uitspreken en werd hij boos zodra het spannend werd.

Door dat patroon te herkennen kon hij stap voor stap anders leren reageren. Nu, een half jaar later, is er meer rust in zijn gezin. De ruzies zijn minder vaak en minder heftig. Hij merkt eerder wanneer hij weer afstand neemt. Doordat hij dit ook met zijn vrouw heeft besproken, is er meer begrip over en weer en lukt het beter om samen de verbinding te houden.

Waarom verlatingsangst en bindingsangst vaak samen voorkomen

Veel mannen denken dat ze bindingsangst hebben, terwijl er tegelijk verlatingsangst speelt. Je wilt verbinding, maar zodra het dichtbij komt, ontstaat er spanning. Je kunt bang zijn om verlaten te worden, maar ook bang om jezelf kwijt te raken in een relatie. Daardoor trek je je partner aan en duw je haar daarna weer weg. Dat patroon kan verwarrend zijn, voor jezelf en voor je partner. Het vraagt dat je leert om spanning te verdragen zonder direct te reageren.

Dit kun je doen als je merkt dat je zelf verlatingsangst hebt

• Leer herkennen wat je voelt voordat je reageert

De eerste stap is leren opmerken wat er in je gebeurt. Vaak reageer je al voordat je doorhebt dat je bang of onzeker bent. Door stil te staan bij wat je voelt, kun je anders gaan handelen.

• Stop met controleren en onderzoek wat eronder zit

Controle geeft tijdelijk rust, maar maakt de angst op de lange termijn groter. Probeer te onderzoeken wat je werkelijk voelt. Vaak zit er angst, verdriet of onzekerheid onder gedrag.

• Leer spanning verdragen zonder direct te handelen

Als je bang bent om verlaten te worden, wil je iets doen om dat gevoel weg te krijgen. Juist door even niets te doen en de spanning te laten bestaan, word je steviger in jezelf.

• Oefen met eerlijk uitspreken wat er in je leeft

Eerlijk zeggen dat je je onzeker voelt, zonder verwijt of drama, vraagt moed. Tegelijk zorgt het vaak voor meer verbinding dan controle of boosheid. Zo leer je rustig te blijven, ook als je bang bent om verlaten te worden, en word je steviger in jezelf binnen de relatie.

• Zoek aansluiting bij een mannengroep of mannencirkel

Veel mannen lopen hier alleen mee rond. In een mannengroep merk je dat je niet de enige bent en kun je oefenen met eerlijk zijn, grenzen voelen en spanning verdragen.

Mannengroep in Den Haag >

Mannengroep in Rotterdam >

• Ga in gesprek met een mannencoach

Soms kom je er zelf niet uit omdat de oorzaak dieper ligt. Coaching kan helpen om patronen te begrijpen, oude ervaringen te verwerken en sterker te worden in relaties.

coaching voor mannen >

Waarom mannenwerk helpt bij verlatingsangst

In mannenwerk kijken we niet alleen naar gedrag, maar naar wat eronder zit. Je leert voelen wat er in je gebeurt, verantwoordelijkheid nemen voor je eigen reacties en steviger staan in contact met anderen. We doen dit bijvoorbeeld tijdens de Themadag: Afwezige Vaders, Verloren Zonen, de Training: Radical Honesty of de Themadag: Stevig Staan voor Mannen.

Wat kun je doen als jouw man verlatingsangst heeft en snel jaloers, boos of onzeker wordt? 

Als je partner verlatingsangst heeft, helpt het om duidelijk en rustig te blijven. Blijf bij jezelf, ga niet voortdurend geruststellen, maar maak gevoelens wel bespreekbaar. Het helpt wanneer hij zelf gaat onderzoeken wat er speelt, in plaats van dat jullie relatie alleen maar draait om spanning en geruststelling. Je kunt hem aanraden om eens contact op te nemen met Ruben Zuilhof: hij is gespecialiseerd in het coachen van mannen. 

Lees meer over Ruben Zuilhof >

Hoe voorkom je aantrekken en afstoten in je relatie

Het patroon van aantrekken en afstoten stopt pas wanneer je leert om spanning te verdragen zonder direct te reageren. Dat betekent dat je niet meteen controleert, niet meteen afstand neemt en niet meteen in discussie gaat. Hoe steviger je in jezelf staat, hoe meer ruimte er komt voor echte verbinding. Vind je dit lastig, en verval je telkens in hetzelfde gedrag, dan is het tijd om te onderzoeken of je samen met een professional dit patroon kunt doorbreken. 

Het is tijd om hulp te zoeken bij verlatingsangst als

- je merkt dat dezelfde patronen steeds terugkomen
- relaties vaak stuklopen op jaloezie, afstand of controle
- je veel onrust voelt in jezelf
- je merkt dat je bang bent om verlaten te worden.

Veelgestelde vragen over verlatingsangst bij mannen

- Is verlatingsangst hetzelfde als bindingsangst

Nee. Verlatingsangst gaat over bang zijn om iemand kwijt te raken. Bindingsangst gaat over bang zijn om jezelf kwijt te raken. Veel mannen hebben beide tegelijk. Lees meer over bindingsangst bij mannen in relaties.

- Kan verlatingsangst een relatie kapot maken

Ja. Niet door de angst zelf, maar door het gedrag dat eruit voortkomt, zoals controle, afstand of wantrouwen. Ben je bang dat jouw relatie op de klippen loopt, kijk dan eens of coaching voor mannen met relatieproblemen jou kan helpen. 

- Kun je van verlatingsangst afkomen

Ja, maar meestal niet door alleen te praten. Het vraagt bewustwording, oefenen en vaak ook begeleiding. Bekijk welk type mannenwerk het beste aansluit bij jouw persoonlijkheid en de uitdagingen waar je mee rondloopt.

- Werkt coaching bij verlatingsangst

Coaching kan zeker helpen om patronen te herkennen, oude ervaringen te verwerken en steviger te worden in jezelf en in relaties. Om erachter te komen welke vorm van coaching het beste bij jou past, kun je het beste even overleggen met Ruben Zuilhof. Als gespecialiseerd coach voor mannen kan hij jou goed adviseren welke vorm jou kan helpen de patronen te doorbreken. 

Kennismaking plannen >