De manosphere en de zoektocht naar volwassen mannelijkheid

Leestijd 12 minuten
auteur Ruben Zuilhof

Steeds meer mannen zoeken online naar antwoorden op vragen over mannelijkheid, relaties, succes, kracht en identiteit. De groei van de manosphere laat zien dat die behoefte groot is. Veel mannen verlangen naar richting, kracht, broederschap en betekenis. Die behoefte is menselijk en gezond. 

De uitdaging zit in de antwoorden die op die zoektocht worden gegeven. Sommige helpen mannen om verantwoordelijkheid te nemen, steviger in het leven te staan en betekenisvolle relaties op te bouwen. Andere voeden verwijdering, wantrouwen en een beperkte vorm van mannelijkheid.

Een helder en volwassen verhaal over mannelijkheid is daarom vandaag de dag belangrijker dan ooit.

Wat zoeken mannen eigenlijk?

Onder de discussies over de manosphere ligt een veel fundamentelere vraag. Waar zijn mannen werkelijk naar op zoek?

> Richting is iets waar veel mannen naar verlangen. Ze willen weten wie ze zijn, waar ze voor staan en welke bijdrage ze willen leveren. Ze zoeken erkenning voor hun kwaliteiten, verbinding met anderen en een gevoel van betekenis in hun leven.

> Uitdaging is de manier waarop mannen groeien. De behoefte om sterker te worden, doelen te bereiken, verantwoordelijkheid te dragen en iets op te bouwen zit diep verankerd in de wens van krachtige mannelijkheid.

> Broederschap speelt hierin een belangrijke rol. Veel mannen ervaren weinig plekken waar ze eerlijk kunnen spreken over hun twijfels, verlangens, worstelingen en ambities. Ze missen spiegels van andere mannen die hen helpen groeien.

Onderzoeken laten zien dat het gevoel van eenzaamheid onder mannen hoog is. Veel mannen hebben vrienden, collega's en kennissen, maar weinig relaties waarin zij zich werkelijk laten zien. De zoektocht naar verbinding, identiteit en richting vormt daarmee een belangrijke voedingsbodem voor online mannengemeenschappen. [bron: 1]

Waarom de manosphere zoveel mannen aanspreekt

De manosphere biedt antwoorden op vragen waar veel mannen mee rondlopen. Binnen deze - in Nederland overwegend online - wereld wordt gesproken over discipline, succes, kracht, ambitie, relaties, status en zelfontwikkeling. Voor veel mannen voelt dat als een verademing. Er wordt direct gesproken. Er worden duidelijke standpunten ingenomen. Er worden concrete oplossingen aangeboden. Er wordt schuld bij anderen neergelegd en daders aangewezen. Die duidelijkheid kan aantrekkelijk zijn, zeker wanneer zij gebrek aan richting ervaren in hun omgeving of behoefte hebben aan rolmodellen van mannelijk leiderschap. 

De boodschap is vaak eenvoudig:

• Werk harder
• Word sterker
• Neem verantwoordelijkheid
• Bouw iets op
• Zorg goed voor jezelf.

Onderzoek van Ofcom laat zien dat veel jongens en jonge mannen de manosphere binnenkomen via onderwerpen als zelfverbetering, fitness, discipline en persoonlijke ontwikkeling. Gezonde vragen die passen bij gezonde mannelijke ontwikkeling. Binnen 15 minuten komen zij via de algoritmes in aanraking met ideeën uit de manosphere over relaties, macht, mannelijkheid en maatschappelijke verhoudingen, waarbij de man boven de vrouw geplaatst wordt. [bron: 2]

Binnen de manosphere speelt de Red Pill filosofie een belangrijke rol

De term "Red Pill" komt uit de film The Matrix. In de film krijgt hoofdpersoon Neo de keuze tussen een blauwe pil (blijven leven in een comfortabele illusie) of een rode pil (de werkelijkheid zien zoals die is). Binnen de manosphere heeft dat een eigen betekenis gekregen. De kern van de Red Pill filosofie is dat mannen zouden ontwaken voor hoe relaties, aantrekkingskracht, mannelijkheid en de samenleving volgens hen werkelijk werken. 

Voor veel mannen vormt deze manier van denken een verklaring voor ervaringen van afwijzing, teleurstelling, eenzaamheid of verlies van richting. Onderzoekers zien dat mannen vaak in aanraking komen met Red Pill ideeën tijdens periodes waarin zij op zoek zijn naar antwoorden. Bijvoorbeeld na een relatiebreuk, tijdens gevoelens van sociale uitsluiting of wanneer zij moeite hebben om hun plek te vinden in werk, relaties of vriendschappen. [bron: 2]

De aantrekkingskracht zit voor een groot deel in de helderheid van de boodschap. Complexe persoonlijke ervaringen worden vertaald naar duidelijke verklaringen en duidelijke oplossingen. Dat spreekt veel mannen aan. Zij vinden taal voor ervaringen waar zij eerder moeilijk woorden aan konden geven.

Tegelijkertijd bepaalt de kwaliteit van die verklaringen en oplossingen mede welke richting een man vervolgens op beweegt. In de kern zie ik het zo: mannenwerk vergroot eigenaarschap, persoonlijke groei en zelfkennis. Verhalen uit de manosphere versterken wantrouwen, verwijdering en een versmalling van hoe mannen naar zichzelf, vrouwen en relaties kijken.

Wat de manosphere goed begrijpt

Veel mannen verlangen naar het gevoel dat ze invloed hebben op hun leven. Naar discipline, het ontwikkelen van hun lichaam, hun vaardigheden en hun karakter. Ook verlangen veel mannen naar broederschap; een groep waarin zij zich gezien voelen. Naar mannen die vergelijkbare ervaringen hebben en elkaar uitdagen om te groeien. Daarnaast spreekt de nadruk op verantwoordelijkheid veel mannen aan. Het idee dat je invloed kunt uitoefenen op de kwaliteit van je leven geeft richting en houvast. 

Deze thema's raken aan belangrijke aspecten van volwassen mannelijkheid. Daarom vinden zoveel mannen er herkenning. Alleen is de richting van de manosphere een heel andere dan waar ik in geloof en voor sta met mannenwerk. 

Waar mannenwerk en de manosphere van elkaar verschillen

Zowel mannenwerk als de manosphere spreken mannen aan op hun verlangen naar kracht, groei, leiderschap en verantwoordelijkheid. Het onderscheid zit in de richting waarin die kwaliteiten zich ontwikkelen en waarvoor ze uiteindelijk worden ingezet.

> Zelfvertrouwen groeit binnen mannenwerk vanuit zelfkennis, eigenwaarde en verantwoordelijkheid. Binnen de manosphere wordt zelfvertrouwen vaker ontleend aan status, succes, invloed en de vergelijking met andere mannen.

> Discipline draait binnen mannenwerk om zelfbeheersing, toewijding en het vermogen om te doen wat nodig is, ook wanneer het ongemakkelijk wordt. Binnen de manosphere krijgt discipline vaker vorm als hardheid, voortdurende prestatie en het onderdrukken van kwetsbaarheid.

> Leiderschap gaat binnen mannenwerk over richting geven, verantwoordelijkheid dragen en bijdragen aan de mensen om je heen. Binnen de manosphere wordt leiderschap vaker gekoppeld aan dominantie, controle en het vergroten van je invloed.

> Ambitie staat binnen mannenwerk in dienst van groei, vakmanschap en het realiseren van wat voor jou werkelijk belangrijk is. Binnen de manosphere wordt ambitie vaker verbonden aan status, macht, geld en externe erkenning.

> Kracht ontwikkelt zich binnen mannenwerk samen met bewustzijn, verantwoordelijkheid en het vermogen om verbinding aan te gaan. Binnen de manosphere ligt de nadruk vaker op prestaties, positie en persoonlijke voordelen.

Welke mannen zijn extra kwetsbaar voor de manosphere?

De aantrekkingskracht van de manosphere blijkt vaak samen te hangen met specifieke levensfasen en ervaringen.

• Jongens die weinig positieve mannelijke voorbeelden hebben gehad zoeken vaker naar richting en identiteit

• Mannen die een relatiebreuk hebben meegemaakt zoeken antwoorden op vragen over liefde, afwijzing en hun plek in de wereld

• Mannen die thuis veel gedoe hebben met hun vrouw zoeken antwoord op de vraag hoe je als man stevig kunt staan in de relatie

• Mannen die langdurig eenzaam zijn verlangen naar verbinding en erkenning

• Jongens die veel tijd online doorbrengen, vinden daar vaak de gemeenschap die zij offline missen

• Mannen die worstelen met hun zelfbeeld, onzekerheid of gevoel van betekenis kunnen gevoelig zijn voor krachtige en eenvoudige verklaringen.

Onderzoekers noemen sociale isolatie, gebrek aan verbondenheid en identiteitsvragen als belangrijke factoren die mannen vatbaar maken voor meer extreme online gemeenschappen. [bronnen: 2 en 3] Veel van deze ervaringen raken aan universele menselijke behoeften. Juist daarom verdient dit onderwerp nuance en aandacht.

Wat vraagt volwassen mannelijkheid?

Voor mij draait volwassen mannelijkheid om een aantal kwaliteiten die samen het fundament vormen waarop kracht, verbinding en volwassenheid elkaar versterken. In mijn optiek is volwassen mannelijkheid:

> Verantwoordelijkheid
Eigenaarschap nemen over keuzes, gedrag en levensrichting.
> Emotionele volwassenheid
Gevoelens herkennen, dragen en uitdrukken zonder erdoor overspoeld te raken.
> Grenzen
Weten waar je voor staat en dat helder communiceren.
> Relaties
Bouwen aan relaties waarin respect, vertrouwen en verbinding centraal staan.
> Broederschap
Onderdeel zijn van een ondersteunende omgeveing waarin mannen zich laten spiegelen door andere mannen en bijdragen aan elkaars groei.
> Betekenis
Een commitment aan iets dat groter is dan zichzelf en bijdraagt aan het geheel. 
> Leiderschap
Verantwoordelijkheid nemen voor je invloed op anderen, thuis, op het werk en in de samenleving.

Mannenwerk als antwoord op de zoektocht van mannen

Veel mannen lopen rond met dezelfde vragen. Hoe word ik sterker, hoe krijg ik meer richting in mijn leven, hoe ga ik om met afwijzing? Hoe bouw ik een gezonde relatie met de mensen om me heen zoals vrouw, kinderen en collega's? Hoe bouw ik zelfvertrouwen op en hoe neem ik mijn plek in als man? Het verschil tussen mannenwerk en de manosphere zit in het doel waarvoor die vragen worden gesteld.

Binnen delen van de manosphere ligt de nadruk sterk op wat een man kan verkrijgen. Meer geld, meer status, meer invloed, meer succes en meer aantrekkingskracht. Dat zijn zaken die waarde kunnen hebben. Geld geeft vrijheid. Fysieke kracht geeft mogelijkheden. Ambitie helpt om doelen te bereiken. Veel mannen verlangen terecht naar groei op deze gebieden.

Mannenwerk stelt daarnaast een andere vraag: waar zet je die kwaliteiten voor in?

Een volwassen man ontwikkelt zichzelf zodat hij meer kan dragen. Meer verantwoordelijkheid. Meer leiderschap. Meer aanwezigheid in zijn relatie. Meer betrokkenheid als vader bij zijn kinderen. Meer invloed op zijn omgeving. Meer vermogen om moeilijke keuzes te maken wanneer het leven daarom vraagt. Mannenwerk gaat daarom over het vergroten van draagkracht. Een man hoeft zijn ambitie niet los te laten. Hij hoeft zijn scherpe kanten niet kwijt te raken. Hij hoeft zichzelf niet voortdurend aan te passen om aardig gevonden te worden.

Een volwassen man zorgt goed voor zichzelf. Hij bouwt aan zijn gezondheid. Hij ontwikkelt vaardigheden. Hij verdient geld. Hij neemt ruimte in. Hij spreekt zich uit wanneer dat nodig is. Tegelijkertijd groeit zijn bewustzijn. Daardoor krijgen succes, kracht en leiderschap meer diepgang. Succes gaat dan niet alleen over wat je bereikt, maar ook over wat je bijdraagt. Over de kwaliteit van je relaties. Over de veiligheid die mensen bij jou ervaren. Over de verantwoordelijkheid die je neemt wanneer het moeilijk wordt. Over de manier waarop je aanwezig bent voor de mensen die belangrijk voor je zijn.

Voor mij ligt daar de essentie van volwassen mannelijkheid. Kracht en bewustzijn ontwikkelen zich samen. Een man staat stevig op zijn eigen benen en blijft tegelijkertijd verbonden met de mensen om hem heen. Hij neemt zijn plek in naast een vrouw. Hij leeft vanuit zelfrespect én respect voor anderen.

Mannenwerk biedt mannen een plek om krachtiger te worden zonder zichzelf af te sluiten. Mannen hebben stevige voorbeelden nodig. Mannen hebben andere mannen nodig. Mannen hebben plekken nodig waar zij kunnen groeien, spiegelen, confronteren en verbinden. Daar ligt volgens mij de toekomst van gezonde mannelijkheid. In het ontwikkelen van mannen die krachtig, verantwoordelijk, verbonden en volwassen in het leven staan. Het helpt mannen om succes te verbinden aan betekenis, ambitie aan verantwoordelijkheid en leiderschap aan verbinding. Daarmee biedt mannenwerk een volwassen antwoord op dezelfde zoektocht die veel mannen richting de manosphere brengt.

Wil je eens sparren over wat dit voor jou zou kunnen betekenen? Neem contact op met Ruben Zuilhof, gespecialiseerd coach voor mannen. Of plan direct een kennismaking via onderstaande knop:

Kennismaking plannen >

Ruben Zuilhof is coach voor mannen en gespecialiseerd in de begeleiding en coaching van mannen die met deze thema's rondlopen en ze willen aanpakken. 

Lees meer over Ruben Zuilhof >

Bronvermeldingen

[1] Movember Institute – Young Men and Masculinities Report
https://ex.movember.com/movember-institute/masculinities-report

[2] Ofcom – The Manosphere Unmasked
https://www.ofcom.org.uk/online-safety/protecting-children/the-manosphere-unmasked

[3] Nederlands Jeugdinstituut – De impact van de manosphere
https://www.nji.nl/kennis/radicalisering/de-impact-van-de-manosphere