Waarom schreeuw ik meer tegen mijn kinderen tijdens de vakantie?

Leestijd 9 minuten
auteur Ruben Zuilhof

Waarom de vakantie zoveel spanning kan geven

Tijdens een vakantie ben je veel dichter op elkaar dan normaal. Waar iedereen thuis zijn eigen ritme heeft, breng je nu dagen achter elkaar samen door. Er is minder ruimte om je even terug te trekken en de kinderen vragen voortdurend aandacht.

In mijn praktijk voor mannencoaching in Den Haag, Gouda en Rotterdam vertellen vaders vaak dat ze zich schuldig voelen over hun reacties tijdens de vakantie. Ze hadden zich voorgenomen om meer aanwezig te zijn voor hun gezin. Wanneer dat niet lukt, zijn ze vooral boos op zichzelf. Dat is begrijpelijk. De vakantie vraagt voortdurend iets van je. Je bent vader, partner, chauffeur, regelaar en soms ook scheidsrechter. Als je batterij al niet helemaal vol was voordat je vertrok, merk je dat in deze periode.

Vier herkenbare vakantiesituaties waarin je op vakantie kan gaan schreeuwen tegen je kinderen

1. De lange autorit

De eerste honderd kilometer gaat alles goed. Daarna beginnen de vragen. "Zijn we er al?" "Hij zit aan mijn kant." "Ik moet plassen." Je probeert rustig te blijven, maar na de zoveelste onderbreking reageer je feller dan je eigenlijk wilt. Dat komt vooral doordat je zelf al uren geconcentreerd aan het rijden bent, waardoor je geduld vanzelf slinkt.

2. Het zwembad of strand

Je houdt voortdurend overzicht. Waar zijn de kinderen? Heeft iedereen zonnebrand? Wie heeft honger? Ondertussen probeer je zelf ook even te ontspannen. 

Ik sprak een vader die na een middag zwembad zei "ik heb geen minuut gezeten." Hij was de hele tijd bezig geweest met handdoeken, drinken halen, ruzietjes oplossen en opletten of iedereen veilig was. Toen zijn zoon voor de vierde keer riep dat hij moest komen kijken, reageerde hij veel bozer dan hij eigenlijk wilde.

3. Uit eten op vakantie

Je kijkt uit naar een ontspannen avond. De kinderen vervelen zich na twintig minuten, eten nauwelijks en beginnen luidruchtig te worden. Je voelt de blikken van andere gasten en probeert de situatie onder controle te krijgen. De spanning loopt ongemerkt op, totdat je stem harder klinkt dan je had bedoeld.

4. Geen tijd voor jezelf op de camping of in het vakantiehuis

De kinderen zijn de hele dag om je heen. Er is altijd iets te regelen, op te ruimen of op te lossen. Daardoor verdwijnen de momenten waarop je normaal gesproken even kunt opladen. Wanneer je zelf geen rustmoment hebt, wordt geduld steeds schaarser.

Wat gebeurt er eigenlijk op dat moment?

Schreeuwen ontstaat meestal niet door één gebeurtenis. Het is vaak het eindpunt van spanning die al langer aanwezig is. Misschien slaap je minder goed. Misschien ben je nog bezig met je werk. Misschien probeer je de vakantie perfect te laten verlopen of heb je sudderende discussies met je vrouw waar je de kinderen niet mee lastig wilt vallen. Iedere kleine prikkel komt boven op de vorige, totdat je emmer vol is.

In mijn praktijk ontdek ik regelmatig dat mannen vooral teleurgesteld zijn in zichzelf. Ze houden zielsveel van hun kinderen en willen een betrokken vader zijn. Daarom raakt het hen wanneer ze merken dat ze boos reageren.

Kort lontje door slaaptekort en overprikkeling tijdens de vakantie

Tijdens een vakantie verandert je hele ritme. Je slaapt in een ander bed, gaat vaak later naar bed, drinkt misschien een biertje meer dan normaal en je staat eerder op omdat de kinderen wakker zijn. Tel daarbij op dat je de hele dag prikkels verwerkt, nieuwe omgevingen, geluid, drukte en de constante aanwezigheid van je gezin, zonder de rustmomenten die je thuis wel hebt.

Dat is een andere reden waarom je lontje tijdens de vakantie zoveel korter is dan normaal. Thuis werk je overdag, waardoor je vanzelf momenten voor jezelf hebt. Op vakantie ben je vrijwel de hele dag samen, van het ontbijt tot het slapengaan, zonder de gebruikelijke pauzes waarin je hoofd tot rust komt. Wanneer je lichaam vermoeid en overprikkeld raakt, reageer je sneller fel op dingen die je normaal makkelijk naast je neer kunt leggen.

Het schuldgevoel dat na het schreeuwen blijft hangen

Veel vaders die ik spreek, blijven nog lang malen over dat ene moment waarop ze uitvielen. Ze vragen zich af waarom ze zo snel hun geduld verloren, terwijl ze zoveel van hun kind houden. Dat schuldgevoel is een teken dat het je iets kan schelen en dat is dus eigenlijk iets moois. Het helpt dan ook niet om het schuldgevoel weg te duwen, maar je moet het ook niet laten uitgroeien tot zelfverwijt. Er is een verschil tussen erkennen dat je reactie niet was wat je wilde, en jezelf daarmee blijven straffen. Het eerste opent de weg naar herstel, het tweede houdt je alleen maar vast in de spanning van die dag. Vind je dat nog lastig? Ik kan je daar bij helpen, als ervaren coach voor vaders, met praktijk in Den Haag, Rotterdam en Gouda. 

Herhaal je het patroon van je eigen vader wanneer je boos wordt?

Veel mannen herkennen iets van hun eigen vader terug op het moment dat ze zelf boos worden op hun kinderen. Misschien is het de toon van je stem, de woorden die je gebruikt of de manier waarop je stilvalt na een uitbarsting. Dat kan confronterend zijn, zeker wanneer je je had voorgenomen om het anders te doen dan je vader.

Dit betekent niet dat je bent geworden zoals je vader, of dat je zijn fouten herhaalt. Het betekent dat je als kind hebt geleerd hoe boosheid eruitziet, en dat die manier zich onbewust in jou heeft genesteld. Wanneer je dat patroon herkent, kun je het ook gaan doorbreken, bijvoorbeeld door bewust een moment van pauze in te bouwen voordat je reageert, of door achteraf een gesprek te voeren dat je vroeger zelf misschien nooit hebt gekregen. Hier gaan we verder op in tijdens de Themadag: Afwezgie Vaders, Verloren Zonen. Of lees er meer over in de blog over de Vaderwond. 

Wat ziet jouw kind?

Kinderen onthouden meestal niet dat je een keer boos werd. Ze onthouden vooral hoe je daarna met hen omgaat. Durf je later terug te komen op wat er gebeurde? Kun je zeggen "papa was boos en dat had ik anders willen doen"?

Zo'n gesprek vraagt moed. Tegelijk leert je kind iets heel waardevols. Het ziet dat emoties erbij horen en dat je verantwoordelijkheid kunt nemen voor je gedrag. Daarin geef je het voorbeeld en dat nemen zij weer mee in hun blauwdruk. 

Hoe herstel je de verbinding?

Wanneer je merkt dat je uit je slof bent geschoten, hoeft de rest van de dag niet verloren te zijn. Neem eerst zelf even afstand om tot rust te komen. Adem een paar keer diep in en uit voordat je opnieuw het gesprek aangaat. Leg vervolgens rustig uit wat er gebeurde, zonder jezelf goed te praten of de schuld bij je kind neer te leggen.

Vaak is één oprechte zin al genoeg, bijvoorbeeld "Ik schrok van mijn eigen reactie. Dat had ik anders willen doen."

Kinderen verlangen geen perfecte vader. Ze verlangen een vader die beschikbaar is, verantwoordelijkheid neemt en steeds opnieuw verbinding zoekt. Wanneer je dit lastig vindt, kan het zinvol zijn om hulp te vragen in de vorm van coaching voor jou als vader. 

Je kind leren dat boosheid oké is, mits je er gezond mee omgaat

Herstel na een uitbarsting is belangrijk, maar je kunt ook eerder beginnen. Kinderen kijken naar meer dan het moment waarop je boos wordt. Ze kijken naar hoe je in het dagelijks leven met emoties omgaat. Wanneer je laat zien dat boosheid een normale emotie is, die je kunt voelen zonder dat je iemand pijn doet, geef je je kind een belangrijke les mee.

Dat kan iets simpels zijn, zoals hardop benoemen dat je merkt dat je geïrriteerd raakt en dat je even een moment neemt om rustig te worden. Zo leert je kind dat een emotie er mag zijn en dat je er verantwoordelijk mee kunt omgaan in plaats van dat ze eruit knalt. Die aanpak werkt niet in één keer, maar wordt sterker naarmate je het vaker laat zien. Dit zijn thema's waar we mee werken tijdens de mannengroep bijeenkomsten in Den Haag en Rotterdam. 

Een vakantie biedt ook een kans

Omdat je tijdens de vakantie zoveel tijd met je kinderen doorbrengt, zie je ook sneller welke patronen steeds terugkomen. Misschien reageer je onder druk vaker met boosheid. Misschien vind je het lastig om grenzen aan te geven voordat de spanning te hoog oploopt. Of misschien zorg je zo goed voor iedereen, dat je jezelf onderweg kwijtraakt. Dat zijn patronen waar je bewust naar kunt leren kijken.

Merk je dat je vaker boos reageert dan je zou willen of dat je achteraf spijt hebt van hoe je met je kinderen omgaat? Dan kan individuele coaching helpen om beter te begrijpen waar die reacties vandaan komen. Dat geeft rust voor jezelf en meer veiligheid en verbinding binnen je gezin.

Neem vrijblijvend contact op via ruben@man-zijn.nl of 06 82 25 41 25 om te bespreken waar jij nu staat. Of plan direct een vrijblijvende kennismaking en dan zien we elkaar binnenkort online. 

Kennismaking plannen >

Ruben Zuilhof is coach voor mannen en gespecialiseerd in dit thema. 

Lees meer over Ruben Zuilhof >